Het complex bestaat uit de moskee, het museum en de bibliotheek die samen bezocht kunnen worden.
De moskee werd vermoedelijk in 1530 gebouwd door architect Ajem Esir Ali onder bescherming van Gazi Husrev-beg, een Ottomaanse bestuurder en weldoener.
In het midden van de 19de eeuw voegden de Ottomanen de gevels toe terwijl daarvoor de buitenmuren bestonden uit steen.
Het voorste gedeelte van de moskee bestaat uit vijf marmeren zuilen waarop de bogen van de moskeeportiek rusten en zijn elk overdekt met een koepel.
De hoofdingang van de moskee is versierd met arabesken, ornamenten, verguldsel, marmer en muqarnas.
In het midden van de muur aan de voorzijde is de mirhab van waaruit de imam het gebed leidt.
In het interieur bevindt zich de centrale gebedsruimte van ongeveer 13 bij 13 meter met daarboven een centrale koepel met een hoogte van ongeveer 26 meter en een diameter van ongeveer 13 meter. Er is ook de mirhab die rijk versierd is met muqarnas die bestaan uit verschillende lagen die naar binnen toe steeds verder verspringen waardoor een driedimensionale nis ontstaat. Naast de mirhab staat de minbar (preekstoel) die gemaakt is uit steen en marmer.
Op de binnenplaats van de moskee bevindt zich een fontein op de plek waar zich in 1531 een waterput bevond. De huidige vorm van de fontein met het karakteristieke dak dateert uit 1893.
In 1997 kreeg de fontein een nieuwe overkapping naar het oorspronkelijke voorbeeld en in 2002 werd de fontein verder gerestaureerd.
Er is ook een minaret met een hoogte van 45 meter.
Op de binnenplaats zijn er ook turbes te vinden met daarin de graven van Gazi Husrev-beg en zijn trouwe vriend Murad-beg Tardik.
Tijdens de oorlog werd de moskee geraakt door meer dan 100 mortier- en artilleriegranaten.
De moskee werd in 1996 gerenoveerd met behulp van Saudi Arabië en de volledige restauratie ervan begon in 2000.
De moskee werd erkend als Nationaal Monument van Bosnië en Herzegovina.
Het Gazi Husrev-beg Museum is gevestigd in de historische Kursumlija Medresa die vroeger onderdeel uitmaakte van het complex en nu in een ander gebouw in Sarajevo gehuisvest is.
De naam van het gebouw (Kursumlija) is verbonden met het Turkse woord 'kursum' dat lood betekent gezien de medresa bekend stond om haar loden dak.
Het gebouw heeft een centrale binnenplaats met ruimtes en kamers die eromheen zijn gebouwd.
de collectie in het museum bestaat uit thematische onderdelen die zich bevinden in de oorspronkelijke klasgebouwen van de voormalige medresa.
- Gazi Husrev-beg als individu binnen zijn positie in het Ottomaanse bestuur en zijn rol in de ontwikkeling van Sarajevo.
- Het functioneren van de vakuf (het geheel van gebouwen) en het gebruik van de inkomsten ervan om zijn sociale en religieuze instellingen te onderhouden.
- Een kijk op de medresa die in 1537 werd opgericht.
- De dershana als belangrijkste onderwijsruimte in de medresa met een verzameling zeldzame voorwerpen.
- De muvekkithana waar instrumenten zijn waarmee de tijd werd bepaald voor het gebed.
- Een fotoruimte met foto's van de vakuf hoe de gebouwen er vroeger uitzagen en hoe ze in de loop van de tijd zijn veranderd.
- Een deel gewijd aan de vakuf-eigendommen die werden beschadigd tijdens de oorlog tussen 1992 en 1995.
In december 2014 werd de komst van het museum in de voormalige medresa aangekondigd waarna het museum zijn deuren opende in 2015.
De bibliotheek is een van de belangrijkste Islamitsche bibliotheken van de Balkan en heeft een geschiedenis die teruggaat tot de Ottomaanse periode.
De officiële stichtingsdatum van de bibliotheek is 8 januari 1537 tegelijk met de medresa. Gazi Husrev-beg bepaalde dat een deel van de inkomsten van de vakuf moest gebruikt worden om boeken aan te kopen voor studenten en geleerden.
De bibliotheek en de medresa werkten meer dan 300 jaar als een geheel tot de bibliotheek in 1863 naar een eigen ruimte werd verplaatst tot 1935. Toen werd de bibliotheek overgebracht naar het kantoor van de moefti van Sarajevo buiten de Careva-moskee.
De bibliotheek bleef groeien tot het volledige kantoor werd gebruikt om de collectie te huisvesten tot begin 1992.
Tijdens de oorlog werden de manuscripten maar liefst acht keer verplaatst naar verschillende locaties en de 500 meest waardevolle manuscripten werden bewaard in kluizen van de Privredna Banka tot aan het einde van de oorlog.
Na de oorlog werd de bibliotheek ondergebracht in een gebouw aan de Drvenija en in de jaren daarna werd een nieuw bibliotheekgebouw ontworpen naast de voormalige medresa met financiële steun van Qatar.
De nieuwe bibliotheek, drie verdiepingen hoog en gemaakt van glas en marmer, werd geopend op 15 januari 2014 en heeft een capaciteit van bijna 500.000 items en beschikt in de kelder ook over een museum gewijd aan de geschiedenis van de geletterdheid in Bosnië.
De bibliotheek bevat meer dan 100.000 manuscripten, gedrukte boeken en documenten in het Arabisch, Turks, Perzisch, Bosnisch en andere Europese talen.
Meer dan 10.500 bibliotheekonderdelen omvatten manuscripten met ongeveer 20.000 teksten op vlak van Islamitische wetenschappen, Oosterse talen, literatuur, filosofie, logica, geschiedenis, geneeskunde, wiskunde, astronomie,...
Daarnaast heeft de bibliotheek een grote historische fotocollectie van ongeveer 20.000 foto's waaronder oude ansichtkaarten van Sarajevo, moskeeën, bruggen, tekkes, fonteinen, begraafplaatsen, hamams en andere historische gebouwen.
Er is ook een permanente museumexpositie met voorwerpen die inzicht geven in het dagelijkse leven, religieuze gebruiken en gewoontes en folklore van de Bosniakken in Bosnië en Herzegovina.
(Op de fotopagina kunt u nog andere foto's bekijken van Bosnië en Herzegovina)