Op ongeveer 3,5 kilometer van het stadscentrum van Dublin ligt 'Kilmainham Gaol', de voormalige gevangenis waarin nu een museum is gevestigd.
Kilmainham Gaol werd gebouwd in 1796 en heette toen 'New Gaol' om het te onderscheiden van de oude gevangenis die het moest vervangen. In de gevangenis werden destijds mannen, vrouwen en kinderen (vaak onterecht) opgesloten in zeer erbarmelijke omstandigheden. Daarnaast werden hier ook veel Ierse vrijheidsstrijders gevangen gezet en geëxecuteerd waaronder de leiders van de Paasopstand van 1916 zoals Patrick Pearse, Joseph Plunkett en James Connolly maar ook de Ierse president Eamon de Valera werd hier opgesloten.
In 1924 werd Kilmainham Gaol ontmandeld als gevangenis en ontstonden er jaren van twijfel over wat er met het gebouw diende te beuren waardoor de staat van het gebouw steeds verder verslechterde.
Toen het gebouw werd voorgedragen voor de sloop ontstond in de late jaren 1950 onder de bevolking van Dublin een beweging die zich inzette voor het behoud van de gevangenis.
In 1958 werd het 'Kilmainham Gaol Restoration Society' gevormd met als doel het herstel van de gevangenis en de ombouw ervan tot een museum met behulp van vrijwilligers en gedoneerde materialen.
Tegen 1962 hadden 60 vrijwilligers de executieplaats van de leiders van de Paasopstand vrij gemaakt van puin en was de restauratie van de oostvleugel bijna voltooid. Het laatste deel van de restauratie werd voltooid in 1971 toen de kapel en de gevangenis werden geopend voor het publiek.
Kilmainhal Gaol wordt gezien als een van de belangrijkste Ierse monumenten gezien dit een plek is geweest die nauw verbonden is met het verhaal van de Ierse strijd voor onafhankelijkheid.
In 1966 werd een museum geopend waar zich nu de oostvleugel bevindt en dit door Eamon de Valera die president was van de Vrijstaat Ierland en één van de laatste gevangenen die in 1924 was vrijgelaten.
Tijdens een rondleiding in de gevangenis kom je langs de volgende bezienswaardige plekken:
- De katholieke kapel: deze bevindt zich op de eerste verdieping en het altaar werd in 1882 vervaardigd. In deze kapel trouwde Joseph Plunkett in mei 1916 enkele uren voor hij werd geëxecuteerd.
- Bij de opening van de gevangenis in 1796 waren er twee symmetrische vleugels waarvan nu nog slechts één bewaard is gebleven. Deze westelijke vleugel is het oudste deel van de gevangenis en beschikte na de uitbreiding in de 19de eeuw over 79 cellen. Het was in deze vleugel dat de leiders van de Paasopstand opgesloten zaten.
- De oostvleugel: deze vleugel wordt ook de 'victoriaanse vleugel' genoemd en werd in 1861 gebouwd als toevoeging aan de gevangenis met een tongewelf, ijzeren galerijen en loopbruggen. Deze oostvleugel heeft 96 extra cellen en vanaf het derde niveau konden bewakers vanaf een bepaald uitkijkpunt toezicht houden op een groot deel van de cellen tegelijkertijd. Onder de vleugel werden isoleercellen gebouwd.
- De binnenplaats en executieplaats: deze plek binnen de gevangenismuren werd gebruikt voor dwangarbeiders en was ook de plek waar in mei 1916 de 14 leiders van de Paasopstand werden geëxecuteerd. Ter herdenking staan op deze plek twee kruisen en een gedenkplaats met daarop de namen van de terechtgestelden.
- De ingang van de gevangenis heeft een deur met daarboven vijf slangen in kettingen. Deze zouden volgens de legende staan voor de vijf gruwelijkste misdaden: verkrachting, moord, diefstal, verraad en piraterij.
Na een rondleiding in de gevangenis kan je nog de tentoonstelling bezoeken die enkele thema's belicht zoals het leven in de Ierse gevangenissen in de 19de eeuw, de geschiedenis van het Iers Nationalisme van 1796 tot 1924 en de restauratie van Kilmainhom Gaol in de jaren 1960.
Daarnaast zijn er ook brieven en persoonlijke spullen tentoongesteld van de 14 leiders van de Paasopstand.
(Op de fotopagina kunt u nog andere foto's bekijken van Dublin)